You are here

درباره

تاريخچه وزارت تحصيلات عالي افغانستان

براي نخستين بار هسته ي تحصيلات عالي در کشور بتاريخ اول عقرب سال 1311 هه-ش با تاسيس پوهنحي طب در شهر کابل گذاشته شد.اين پوهنحي تحت سر پرستي يکي از متخصصين ترکي بنام پروفيسور دوکتور رفیقي کامل بيگ با 8 تن استادان شروع بکار کرد .فعاليت هاي ابتدائي اين نهاد نوبنيات را شعبات طبي کوچکي تشکيل ميداد که بعضاً با انکشاف روز افزون در جهان، با تهيه برنامه سنجيده شده ي علمي و تخنيکي در مسير توسعه کمي و کيفي قرار گرفت طي چند دهه از حالت اولي به 5 نهاد آموزشي در بخش هاي طب معالجوي، طب اطفال، طب ستوماتولوژي (دندان)، طب نظامي و اکمال تخصص انکشاف يافت.تعداد محصلان آن که زماني از 500 نفر تجاوز نمي کرد تا سالهاي 1380 به 6000 تن رسيده، تا سه دهه قبل برجسته ترين متخصصين را دارا بود که از جمله 30 نفر آن پروفيسور در سطح جهان بود براي ديپارتمنت هاي مربوط آن از طريق سازمان صحي جهان، ترکيه و مؤسسه طبي ليون فرانسه کمک هاي تخنيکي، علمي و نشراتي صورت مي گرفت.پوهنحي حقوق و علوم سياسي به خاطر تربيه کادر هاي علمي و متخصصين جوان بحيث نهاد تحصيلي در 11 ميزان 1317 ايجاد گرديد.اين پوهنحي موظف شد تا جوانان فهيم، مهذب و با تربيه عالي را در علوم اداري، سياسي و روابط بين المللي جهت خدمت به جامعه آماده سازد.پوهنحي حقوق مجهز با لابراتوار کريمنوتخنيک، کتابخانه و شعبات حقوق عامه، حقوق خصوصي، حقوق جزا، روابط جهاني، قضا و حارنوالي گرديد و از طرف کشور فرانسه کمک علمي مي شد. سومين مرکز تحصيلي در سنبله 1321 هه- ش بنام پوهنحي ساينس ايجاد شد. اين پوهنځي چهار ديپارتمنت اختصاصي (رياضيات، فزيک، کيميا بيولوژي) داشت که بعداً ديپارتمنت کمپيوتر ساينس نيز درآن افزوده شد. پوهنحي ساينس داراي رشته هاي مترولوژي و جيولوژي نيز بود که در انکشاف بعدي به پوهنحي زمين شناسي انتقال داده شده کشور آلمان با اين پوهنحي از طريق تواميت علمي همکاري ميکرد.چهارمين نهاد تحصيلي در سال 1323 هه – ش پوهنحي ادبيات و علوم بشري بود که در نهاد هاي فوق، تاسيس گرديد، اين پوهنحي داراي بيشتراز ده ديپارتمنت بوده و براي چند دوره محصلان را تا سطح ماستري نيز تربيه کرده است. پوهنځي هاي فوق تا سال 1325 ه – ش هرکدام مستقيماً ازطرف وزارت معارف رهبري مي شد. در سال 1325 دولت وقت را براي آن داشت تا مطابق ايجابات عصر و زمان پوهنتون کابل راايجاد کند.اين مؤسسه که بعداً رسما در کتاب سبز يونسکو راجستر گرديد بحيث يگانه پوهنتون افغانستان در سال 1325 تاسيس شد.پوهنتون کابل که در تحصيلات عالي افغانستان بنام پوهنتون مادر مسمي است طي سالهاي 1330 و 1340 از نظر شکلي انکشاف و ترقي خوبي داشت پوهنحي هاي شرعيات، زراعت، انجينري، وترنري، اقتصاد، فارمسي، تعليم و تربيه ايجاد شد. بعداً در سال 1342 پروژه تاسيس انيستيتوت پوليتخنيک کابل در پلان انکشافي وزارت معارف به پوهنتون کابل سپرده شد.بعد از اکمال اين مؤسسه بحيث واحد تحصيلي جداگانه در سال 1348 رسماً افتتاح شد.تشکيلات پوهنتون طي سال هاي بعدي توسعه قابل ملاحظه يي اختيار کرد.پوهنحي هاي زمين شناسي، هنرها، علوم اجتماعي و ژورناليزم به مثابه نهاد هاي تحصيلي از پيکر ساير پوهنحي ها جدا و فعاليت هاي مستقلانه تري را تحت رهبري پوهنتون کابل آغاز کردند.پوهنحي هاي شبانه به منظور آماده ساختن زمينه تحصيلات عالي براي آن عدده از جوانان کشور که بنا بر نا مساعد بودن شرايط نتوانسته اند تحصيلات عالي دوره ليسانس را تکميل کنند تاسيس شد. براي يک دوره مختصر، مؤسسه تعليمات کارگري نيز بخاطر آماده ساختن تعليمات ثانوي براي فرزندان بينوا در چوکات پوهنتون کابل فعاليت نمود.در سال 1343 پوهنتون کابل در ساختمان هاي عصري که با ديزاين و مهندسي مدرن در ساحه علي آباد آماده شده بود انتقال يافت و امور اکادمي آن شکل منظم تري را اختيار نمود.به تعقيب پوهنتون کابل، دومين مؤسسه تحصيلات عالي در ولايت زيباي ننگرهار در سال 1343 تاسيس گرديد. پوهنتون ننگرهار تا مدتي از طرف پوهنتون کابل کمک مي شد و به تدريج خود کفا شد و توانست فعاليت هايش را مانند يک پوهنتون نسبتاً ستندرد پيش ببرد.پوليتخنيک کابل که سنگ تهداب آن در سال 1343 ه – ش گذاشته شده بود در سال 1348 ه – ش رسماً در بلاک هاي عصري غرب هوتل بين المللي (انتر کانتينتال) افتتاح و شروع به فعاليت کرد.پوليتخنيک طي چندين دوره محصلان را به سوي ماستري نيز تربيه کرده است.براي انسجام مؤسسات تحصيلات عالي کشور، گسترش و توسعه نهاد هاي تحصيلي در مرکز و ولايات، دولت را به مثابه بزرگترين ارگان فرهنگي در چوکات حکومت تاسيس کند. اين وزارت موظف گرديد تا بخاطر سمت دهي و سازماندهي کليه سيستم هاي تحصيلات عالي ملکي در کشور و به منظور تحقيق پلان هاي کوتاه مدت و دراز مدت براي تربيه کادر هاي ملي، هم آهنگي در تهيه مواد درسي، تنطيم بر نامه هاي معين تحصيلي، تحقيقي، طباعتي، افزايش سطح دانش اعضاي کادر علمي، مواظبت دايمي از وضع زندگي استادان و محصلان، ايجاد روابط سالم علمي و اکادميکي با مؤسسات علمي و فرهنگي ملي و بين المللي براي انکشاف کمي و کيفي نهاد هاي تحصيلي، رفع نياز منديها ي جامعه از رهگذر آماده سازي متخصصين جوان، تلافي عقب ماند گي کشور از کاروان علم و معرفت جهاني، ايجاد تيم هاي مشورتي براي سکتور هاي مختلفه اقتصادي، انجينري، طبي، تعليم و تربيه، حقوق، زراعت، ساختمان هاي عصري و مدني، علوم شرعي، طرح اساس نامه ها، قوانين، مقررات، لوايح و طرزالعمل ها در عرصه تحصيلات عالي، تدوير سمينارها، کنفرانس ها و سمپوزيم هاي علمي مطابق مقتضيات جامعه، تدوير کورسهاي اکمال تخصص، توسعه ي مؤسسات در رشته هاي مورد نياز ادارات رسمي، ارزيابي وضع مؤسسات تحصيلي در مطابقت با شرايط کشور، الغا، ادغام و تاسيس مراکز تحصيلي و علمي، تطبيق يکسان و بلا انحراف تمام اسناد تقنيني و کنترول از تحقق بموقع ارزيابي اسناد علمي کار و فعاليت کند.در طي ساليان گذشته تغييرات قابل ملاحظه ي در ساختار تمام نهاد هاي تشکيلاتي، سيستم هاي تحصيلي و تربيوي رو نما شده است تا سال 1373 تمام نهاد هاي تعليمات تخنيکي، مسلکي و حرفوي تحت اداره وزارت تحصيلات عالي و مسلکي فعاليت داشتند. در سال 1373 هه – ش به اساس هدايت حکومت به موجب پروتوکول رسمي بين وزارت تحصيلات عالي و مسلکي و وزارت معارف تبادله ذيل به عمل آمد.ادغام 42 مؤسسه تخنيکي، مسلکي و حرفوي با تمام تشکيلات و دارائي هاي منقول و غير منقول آن از چوکات وزارت تحصيلات عالي به چوکات تشکيلات وزارت معارف.ادغام تمام پيداگوژي هاي افغانستان که داراي نظام درسي ليسانس بودند با تمام تشکيلات، پرسونل، دارائي منقول و غير منقول از چوکات وزارت معارف به چوکات وزارت تحصيلات عالي و مسلکي.تغيير نام وزارت تحصيلات عالي و مسلکي به وزارت تحصيلات عالي.به اساس برنامه هاي وزارت تحصيلات عالي و يا هم به اساس علاقمندي هاي محلي گسترش نهاد هاي تحصيلي ادامه يافت طوريکه بعد از پوليتخنيک کابل، پوهنتون هاي ديگر نيز در مرکز وولايات ظهور نمود. انستيتوت طب کابل که تا زماني بحيث يکي از پوهنځي ها در تشکيل پوهنتون کابل بود در سال 1363 بنام انستيتوت دولتي طب کابل مسمي ودر سال 1383 بنام پوهنتون طبي کابل تغيير هويت داده شد .براي بلند بردن ظرفيت تربيه معلمين ورفع نيازمندي هاي معارف افغانستان،انستيتوت پيداگوژي کابل در سال 1382 بنام پوهنتون تعليم وتربيه کابل ارتقا داده شد و تغييرات مهم در نصاب تعليمي پوهنتون وارد شد به همين ترتيب پوليتخنيک کابل نيز در سال 1383 رسما بنام پوهنتون پوليتخنيک کابل ياد شد.وزارت تحصيلات عالي در سال 1356 به منظور انسجام مؤسسات تحصيلات عالي کشور و گسترش و توسعه ي نهادهاي تحصيلي در مرکز و ولايات، در چوکات حکومت وقت تاسيس گرديد. اين وزارت موظف گرديد تا در راستاي اهداف زير فعاليت هاي خود را به پيش برد: 1. سمت دهي و سازماندهي سيستم تحصيلات عالي در کشور 2. تحقق پلان هاي کوتاه مدت و دراز مدت براي تربيه ي کادرهاي ملي 3. هم آهنگي در تهيه ي مواد درسي و تنظيم برنامه هاي معين تحصيلي، تحقيقي، طباعتي جهت افزايش سطح دانش اعضاي کادر علمي 4. مواظبت دايمي از وضع زنده گي استادان و محصلان 5. ايجاد روابط سالم علمي و اکادميکي با مؤسسات علمي و فرهنگي ملي و بين المللي براي انکشاف کمي و کيفي نهادهاي تحصيلي 6. رفع نيازمنديهاي جامعه از رهگذر آماده سازي متخصصين جوان و تلافي عقب مانده گي کشور از کاروان علم و معرفت جهاني 7. ايجاد تيم هاي مشورتي براي سکتور هاي مختلفه ي اقتصادي، علوم شرعي، انجنيري، طبي، تعليم و تربيه، حقوق، زراعت، ساختمان هاي عصري و مدني 8. طرح اساسنامه ها، مقررات، لوايح و طرزالعمل ها در عرصه ي تحصيلات عالي 9. تدوير سیمينارها، کنفرانس ها و سمپوزيوم هاي علمي مطابق مقتضيات جامعه 10. تدوير کورس هاي اکمال تخصص و توسعه ي مؤسسات در رشته هاي مورد نياز ادارات رسمي 11. ارزيابي وضع مؤسسات تحصيلي در مطابقت با شرايط کشور 12. الغا، ادغام و تاسيس مراکز تحصيلي و علمي و تطبيق يکسان و بدون انحراف تمام اسناد تقنيني و کنترول از تحقق به موقع آن با ارزيابي اسناد علمي، کار و فعاليت کند.در سالهاي گذشته تغييرات قابل ملاحظه اي در ساختار تشکيلاتي و سيستم تحصيلات عالي کشور رو نما شد. تا سال 1373 تمام نهادهاي تعليمات تخنيکي-مسلکي و حرفوي تحت اداره ي وزارت تحصيلات عالي و مسلکي فعاليت داشتند. در سال 1373 (هـ.ش) به اساس هدايت حکومت به موجب پروتوکول رسمي بين وزارت تحصيلات عالي و مسلکي و وزارت معارف تبادله ها و تغييرات ذيل به عمل آمد:• ادغام 42 مؤسسه ي تخنيکي ـ مسلکي و حرفوي باتمام تشکيلات و دارايي هاي منقول و غيرمنقول آن از چهارچوب وزارت تحصيلات عالي و مسلکي به تشکيلات وزارت معارف،• ادغام تمام پيداگوژي هاي افغانستان که داراي نظام درسي ليسانس بودند با تمام تشکيلات ، پرسونل ، دارائي منقول و غير منقول از چهارچوب وزارت معارف به وزارت تحصيلات عالي،• تغيير نام وزارت تحصيلات عالي و مسلکي به ( وزارت تحصيلات عالي)، بر اساس برنامه هاي وزارت تحصيلات عالي و يا هم به اساس علاقمندي هاي محلي ، گسترش نهادهاي تحصيلي ادامه يافت طوريکه بعد از پولي تخنيک کابل، پوهنتون هاي ديگر نيز درمرکز و ولايات ظهورنمود.• انستيتوت طب کابل که تازماني بحيث يکي از پوهنحي ها در تشکيل پوهنتون کابل بود، در سال 1363 به نام انستيتوت دولتي طب کابل مسمي و در سال 1383 به نام پوهنتون طبي کابل عرض اندام نمود،• براي بلند بردن ظرفيت تربيه ي معلمان و رفع نيازمنديهاي معارف افغانستان، انستيتوت پيداگوژي کابل در سال 1382 بنام پوهنتون تعليم و تربيه ي کابل ارتقاء داده شد.و تغييرات مهمي در نصاب تعليمي پوهنتون وارد شد. به همين ترتيب پولي تخنيک کابل نيز در سال 1383 رسماً تحت نام پوهنتون پولي تخنيک کابل عرض وجود نمود.همچنين وزارت تحصيلات عالي در راستاي پلان استراتيژيک خويش برنامه هايي را در دست دارد که عناصر اصلي آن عبارتند از بهبود دسترسي به تحصيلات عالي و افزايش کيفيت آن – افزايش تقريبي محصلان در سيستم تحصيلات عالي به دو برابر ، به عبارت ديگر تعداد محصلان تا سال 2014 از 67 هزار به يک صد و پانزده هزار نفر افزايش خواهد يافت. در عين حال بهبود کيفيت تحصيلات عالي يکي از اهداف اساسي تلقي شده و از همين رو در اين پلان، ارائه ي آموزش به بيشتر از 1000 نفر از کادر علمي و حمايت مالي از محصلان براي ادامه ي تحصيل در مقاطع ماستري و دکتري، براي رسيدن به اين هدف در نظر گرفته شده است. علاوه بر آن، تعداد يک هزار و هشت صد نفر استاد جديد در سکتور تحصيلات عالي جذب خواهند گرديد تا از اين طريق تناسب 25 نفري بين استادان و محصلان تامين گردد. استخدام هشت صد کارمند ديگر و انجام تعهد نسبت به تقويت و تجديد تسهيلات تحصيلات عالي در سطح معيارهاي جهاني، گرچه کار سختي به نظر ميرسد ولي دور از دسترس نمي باشد. وزارت تحصيلات عالي خود را مکلف به تقويت کيفيت تحصيلات عالي مي داند زيرا اين امر کليد انکشاف ملي و رفاه شهروندان افغانستان به شمار مي آيد. اهداف و ديدگاه تحصيلات عالي به گونه اي تنظيم شده است که بتواند اين سکتور را از وضعيت نامساعد فعلي آن خارج ساخته و آن را به يک سيستم با کيفيت عالي تبديل نمايد. به عبارت ديگر ايجاد يک سيستم تحصيلات عالي که توان ارائه ي فارغ التحصيلان آموزش يافته و مجهز به دانش و خلاقيت هاي لازم، براي انکشاف ملي و رفاه افغانستان را داشته باشد. از اين رو، اين پلان استراتيژيک محصول مشوره ها و همفکري هاي واقعي در زمينه ي اهداف آن در بين مراجع ذيربط مي باشد، و با آنکه تا حدي اين پلان يک پلان بلند پروازانه به نظر ميرسد ولي براي انتقال سيستم تحصيلات عالي به يک سيستم باکيفيت عالي که بتواند نيازهاي انکشافي افغانستان را برآورده سازد و زمينه ي اشتراک موثر در دانش اقتصادي را فراهم سازد که کشورهاي جهان را به سرمنزل رشد و شکوفايي هدايت نموده است، يک امر الزامي به شمار مي آيد. بنابراين ، وزارت تحصيلات عالي خود را متعهد به تطبيق موثر پلان استراتيژيک تحصيلات عالي ملي و تحقق ديدگاه آن ميداند. دو برنامه ي اصلي در پلان استراتيژيک به عنوان بدنه ي اصلي تدوين گرديده است که ذيلاً به آنها اشاره مي گردد. لازم به ذکر است که هريک از برنامه هاي اصلي داراي برنامه هاي فرعي نيز مي باشد که به تفصيل در گزارشهاي وزارت تحصيلات عالي منتشر گرديده است.برنامه ي اول: تعليم و آموزش فارغ التحصيلان ورزيده در راستاي تامين نيازهاي انکشاف اجتماعي - اقتصادي افغانستان، ارتقاي سطح تدريس، تحقيق، يادگيري و تشويق خدمات رساني به مردم افغانستان.برنامه ي دوم : رهبري و اداره ي يک سيستم منسجم و هماهنگ تحصيلات عالي به شمول پوهنتون ها ، انستيتوت ها ، کالج ها به منظور ارائه ي تحصيلات عالي با کيفيت احصائيه ي بورسهاي دورۀ ماستري و دوکتورا در نهادهاي تحصيلات عاليانکشافات وزارت تحصيلات عالي طي هشت سال گذشته در ابعاد انکشاف زير بنائي، ارتقاي کيفيت و نظام سازي در خور توجه است. اين وزارت زمينه هاي قانوني و معياري مناسبي را براي تحصيلات عالي کشور تدوين و نافذ نمود. عمده ترين انکشافات مذکور عبارتند از:هدف وزارت تحصيلات عالي :اهداف استراتيژي اين وزارت را همانا تربيه کادر ها و افراد متخصص در تمام عرصه ها و بخش هاي اختصاصي براي سکتور دولت و بازار آزاد تشکيل ميدهد ، که به سويه هاي ليسانس و ماستر تقديم جامعه ميشوند.به اساس معيار ها واولويت هاي استراتيژي انکشاف ملي افغانستان، اين وزارت متعهد به افزايش تعداد محصلان شامل در پوهنتون ها الي 10000 تن در سال که از جمله %25 آن را طبقه اناث تشکيل ميدهد، مي باشد عمده ترين رهنمود وزارت تحصيلات عالي درعرصه هاي مختلف اداري واکادميکي اسناد ذيل بوده است:– استراتيژي انکشاف مـــــــــــــــــــلي ا فغانستان– پلان استراتيژي ملي تحصــــــــــــــــيلات عالي– استراتيژي مبارزه علـــــــــــــــــــــيه فساد اداري– فرمان مقام رياست جمهوري اسلامي افغانستان درمورد توشيح بودجه ملي سال مالي 1390 هجري شمسي.از آنجمله پلان استراتيژي ملي تحصيلات عالي (1393-1389) تدوين و طي سال 1388 آن را با نهاد ها و مؤسسات بين المللي معرفي نمود که يکي از ديدگاه هاي مهم وزارت تحصيلات عالي در آن چنين انعکاس يافته است: " ايجاد يک سيستم تحصيلات عالي دولتي و خصوصي با کيفيت عالي که جوابگوي نياز هاي رشد و انکشاف افغانستان باشد، منتج به بهبود رفاه عامه گرديده، به ارزش هاي ملي پابند بوده ، مجهز به دانش پيشرفته علمي و اداري مديريت عالي بوده و در سطح بين المللي اعتبار و جايگاه برجسته باشد".دستآورد های عمده وزارت تحصیلات عالی درسال 1393:- جذب کمک 250 میلیون دالربانک جهانی برای تقویت تحصیلات عالی (PPG) Project Preparation Grant- جذب 92 میلیون دالرکمک USAID برای ارتقای ظرفیت پوهنتون ها- اعزام 561 تن محصل برای دوره لیسانس به بورسیه های تحصیلی گروپی؛- - اعزام 400 محصل به بورسيه از بودجه ملی تا كنون به كشور هندوستان در مقطع لسانس.- اعزام 641 استاد و کارمندان به دوره ماستری و دوکتورا به خارج از کشور؛- برنامه آموزشی برای فارغ التحصیلان صنوف دوازدهم مناطق محروم، کمتر انکشاف یافته و نا امن که طی حکم شماره 300 مورخ 12/1/1392 جلالتمآب رئیس جمهوری ا.ا منظورشده است ؛ که 300 تن در سال 1393 در این کورس مصروف آموزش اند.- مقرره استقلالیت مالی پوهنتون ها ازسوی وزارت عدلیه تائید و از طرف کابینه ی افغانستان مورد تائید قرار گرفت؛- ایجاد 16 برنامه ماستری و دو برنامه دوکتورا در شش نهاد تحصیلات عالی دولتی .- ایجاد 12 برنامه ماستری درشش نهاد تحصیلات عالی خصوصی.- گذاشتن سنگ تهداب (43) پروژه.- در سال 1393 به تعداد 4 حکم، 30 مصوبه و5 فرمان مواصلت نموده که اجراات بموقع در مورد صورت گرفته است؛- تدویر 51 جلسه شوراي رهبري وزارت تحصيلات عالي؛- معرفی 126303 تن به مؤسسات تحصیلات عالی نیمه عالی و خصوصی؛- ایجاد 35 برنامه های شبانه درچوکات پوهنتون و مؤسسات تحصیلات عالی برای سال 1393؛- تطبیق 5 برنامه ماستری ، 2 برنامه دوکتورا از پلان انکشافی سال 1392 و 15 برنامه دیگر در حالی طی مراحل است؛- ایجاد کمیسیون بررسی و ارزیابی پروسه کانکور 1393-1394 با شرکت نماینده گان وزارت های امورداخله، دفاع ملی، مخابرات و نکنالوژی معلوماتی،‌ ترانسپورت، معارف، تحصیلات عالی و امنیت ملی و اداره مستقل ‌ارگانهای محل و ریاست عمومی امنیت ملی.- افتتاح تعمیر جدید لیلیه نسوان ولایت هرات- افتتاح ساختمان دیپارتمنت زبان چینایی پوهنحی زبان و ادبیات پوهنتون کابل- افتتاح ساختمان مهمانخانه 4 ستاره پوهنتون کابل- افتتاح تعمیر جدید دیپارتمنت زبان ترکی پوهنحی زبان و ادبیات پوهنتون کابل- افتتاح تعمیر جدید پوهنحی کمپیوتر ساینس- گذاشتن سنگ تهداب لیلیه ذکور پوهنتون بلخ- فراغت 20 هزار تن از موسسات تحصیلات عالی دولتی و بیش از 14 هزار تن از موسسات تحصیلات عالی خصوصی- فراغت 318 تن به سویه ماستری از پوهنتون افغان – امریکا- تجلیل از پنجاو مین سالگرد پوهنتون ننگرهار- فراغت 200 تن از ستاژران از مرکز آموزش حقوقی پوهنتون کابل- چاپ و توزیع سه جلد کتاب به تعداد بیشتر از 3 هزار جلد ( نبات شناسی، گیاهان رگدار و حیوان شناسی) به کمک مالی کشور آلمان- اعلان نتایج کانکور 219 هزار تن شاملان امتحان کانکور 1393-1394- جذب 120 هزار تن از شاملان کانکور در نهاد های تحصیلات عالی دولتی، خصوصی و نیمه عالی- رسیده گی به مشکلات بیشتر از 50 هزار تن شاملان کانکور 1393-1394- اخذ امتحان کانکور اکادمی ملی نظامی- اخذ امتحان کانکور متفرقه و مدارس علوم دینی- اخذ امتحانات اختصاصی چهارده پاسان- تبدیلی بیش از 4500 تن اناث وذکور از یک نهاد تحصیلی به نهاد تحصیلی دیگر- عواید ریاست امتحانات کانکور در سال 1393 (61914711 ) افغانی- ایجاد13 موسسه تحصیلات عالی خصوصی- چاپ 20 عنوان کتاب (ده هزار جلد) در خارج کشور- بررسی 104 عنوان نصاب تحصیلی نهاد های تحصیلات عالی- جمعا مبلغ 2007729 افغانی در نتیجه بازرسی ریاست تفتیش وزارت تحصیلات عالی و هیات موظف از مدارک مختلف تحصیل و تحویل حساب واردات دولت گردیده است- گنجانیدن 15 بست مدیریت عمومی جندر در تشکیل پوهنتون های دولتی و 10 موسسه تحصیلات عالی خصوصی- فراهم سازی تجهیزات کاری برای چهار واحد جندر در پوهنتون های دولتی- تدویر محافل فرهنگی در پوهنتون های دولتی و خصوصی به منظور محو خشونت علیه زنان- کار روی نهایی سازی پالیسی و استراتیژی جندر وزارت تحصیلات عالی- حضور فعال در حلی مشکلات و منازعات در لیلیه نسوان و مشکلات قشر اناث- تاسیس اولین تعلیمات کمونیتی کالج در بخش کمپیوتر ساینس در پوهنتون پولی تخنیک کابل در سال 1393- اتخاذ تدابیر جدی جهت شفافیت بهتر در پروسه کانکور- ایجاد سیستم معلومات کمپیوتری جهت سهولت در پروسه کاری مراجعین- طرح پالیسی تحقیقات علمی در پوهنتون های کشور- بازسازی و نو سازی تعمیرات وزارت با در نظر داشت نیاز های کنونی.- تصویب و تطبیق استقلالیت مالی پوهنتون ها- ایجاد پوهنتون تخنیکی انجنیری در ولایت غزنی 1393- ایجاد برنامه دوکتورا در پوهنتون ننگرهار- افتتاح پوهنتون ملی تکنالوژی زراعتی افغانستان درولایت کندهار .- ثبت نام وطی مراحل اسناد 887 تن کاندیدان بورسیه های دولتی و گروپی ؛- تجهیز50 لابراتوار در پوهنتون های کشور؛- ایجاد 32 پوهنحْی در چوکات پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات عالی.- ایجاد 103 دیپارتمنت در چوکات پوهنحْی های قبلی یا سابقه و ایجاد 79 دیپارتمنت در چوکات پوهنحْی های جدید- ایجاد 44 برنامه جدید تحصیلی شبانه در 19 نهاد تحصیلی- معرفی 850 تن از محصلین طبقه اناث پوهنتون های تعلیم و تربیه شهید استاد ربانی؛ پوهنتون طبی کابل و پوهنتون کابل طبق مقرره لیلیه ها به لیلیه ملی نسوان؛- معرفی تعداد 850 تن از محصلین ذکور به لیلیه مـرکزی و معرفی تعداد 2800 تن محصلین ذکور نسبت عدم ظرفیت در لیلیه به بدل اعاشه و اباته؛- طی مراحل بیشتر از3300 قطعه دیپلوم انگلیسی و به تعداد بیش از 2000 قطعه دیپلوم به زبان های رسمی برای فارغان مؤسسات تحصیلی مرکز و ولایات؛- طی مراحل اداری بیشتر از 9560 قطعه ترانسکرپت؛- جذب 56664 تن به تحصیلات عالی دولتی در کانکور 1392-1393- جذب 56039 تن به تحصیلات نیمه عالی در کانکور 1392-1393- معرفی 29337 تن با تخفیفات مختلف به موسسات تحصیلات عالی خصوصی- جذب 511 تن شاملان برنامه آماده گی به موسسات تحصیلات عالی دولتی- جذب 9325 تن درپوهنحی های شبانه پوهنتون ها ومؤسسات تحصیلات عالی مرکزوولایات .- جذب تمام بی نتیجه های کانکور در مؤسسات تحصیلات عالی دولتی و خصوصی؛- اتصال تمام پوهنتون های کشور به شبکه AfgREN؛- افتتاح شبکه کمپیوتری و مرکز تکنالوژی معلوماتی در تمام پوهنتون های با امکانات ویدیو کنفرانس؛- تدویر دهمین کنفرانس بين المللي تکنالوژی معلوماتی در تحصیلات عالی به کمک پوهنتون تخنیکی برلین؛- تکمیل مرحله دوم ارزیابی 93 مؤسسه تحصيلات عالي خصوصي؛- افتتاح تعمیر مهمانخانه وزارت تحصیلات عالی پس از 30 سال؛- چاپ 6150 جلد آثار استادان پوهنتونها ومؤسسات تحصيلات عالي افغانستان در مطبعه وزارت تحصيلات و نهاد هاي تحصيلي كشور؛- چاپ 300000 قطعه فورم ثبت نام داوطلبان كانكور 1393-1394؛- چاپ 40000 جلد كود رشته و كتابچه رهنمود داوطلبان كانكور 1393-1394؛- چاپ 9545 جلد كتابچه سوالات داوطلبان كانكور 1393-1394؛- 1500مورد تبدیلی از یک موسسه به موسسه خصوصی دیگر؛- کاربالای تدوین یک مجموعه طرزالعمل ها آموزشی وفرهنگی برای مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی که شامل طرزالعمل اخذفیس، طرزالعمل امتحان دولتی از فارغان مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی، طرزالعمل پذیرش محصلین پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات عالی دولتی جهت ادامه تحصیل در پوهنتون ها ومؤسسات تحصیلات عالی خصوصی؛- جذب آنعده شاملین کانکور ذكور که از 250 نمره بلند داشته وقشراناث از230 نمره بلند به مؤسسات تحصیلات عالی دولتی؛- جذب آنعده داوطلبان ذكور كه از241.5233 نمره بلندوقشراناث از224.9548 بالاترازآن به مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی؛- درظرفيت دوم درحدود17993 تن آنعده داوطلبان كه 34 ولايات درظرفيت خالي مطالبه شده وزارت محترم معارف درظرفيت دوم به مؤسسات نيمه عالي؛- معرفی اول نمره های عمومي الي پنجم نمره عمومي به سطح ولايت كه 175 تن بدون سپري نمودن امتحان به بورسیه های دولتی؛- تدویر 37 برنامه تحصیلی شبانه در 16 نهاد تحصیلی وزارت مطابق پلان انکشافی 1392؛- معرفی بیش ازپنج هزارتن بی نتیجه های امتحان کانکورسال1391 بر1392 درمؤسسات تحصیلات عالی خصوصی به صورت رایگان و تخفیف برای یک دوره تحصیلی؛- آغاز تطبيق كريكولم درسي در پوهنتون ها و مؤسسات تحصيلات عالي؛- تدوير120 وركشاپ،‌ كنفرانس وسيمينار در مقر وزارت تحصيلات عالي؛- اخذ منظوری 41 بست برای ایجاد موسسه تحصیلات عالی دایکندی با دو پوهنحی تعلیم و تربیه و زراعت و چهار دیپارتمنت در اوسط سال 1393 که برای سال 1394 مطابق قانون وزارت مالیه افزایش بست در جریان سال مالی بودجه آن برای سال آینده شامل بودجه اداره می گردد.- توسعه پوهنحی زبان ادبیات پوهنتون کابل به دو پوهنحی زبان و ادبیات ملی و زبان و ادبیات خارجی .- توسعه پوهنحی ساینس پوهنتون کابل به چهار پوهنحی ( کیمیا ، بیالوژی ، ریاضی و فزیک).- توسعه و ایجاد بخش های اداری و مسلکی انستیتیوت تدریسی امراض قلبی ، کلینک های تدریسی نسائی ولادی ، چشم و ستوماتولوژی پوهنتون طبی کابل.- ایجاد پوهنحی های انجنیری ساختمانهای ترانسپورتی و جیودیزی انجنیری ، آمریت کمیونیتی کالج در پوهنتون پولی تخنیک.- ایجاد پوهنحی های روانشناسی ، آموزش کمپیوتر و سیستم های معلوماتی و افزایش پنج دیپارتمنت در پوهنتون تعلیم و تربیه شهید استاد ربانی.- افزایش 11 دیپارتمنت در پوهنحی های موجوده پوهنتون ننگرهار.- ایجاد پوهنحی علوم اجتماعی با افزایش 20 دیپارتمنت در پوهنحی های موجوده پوهنتون هرات.- ایجاد سه پوهنحی ساینس، علوم اجتماعی و جیولوژی و معدن با چهارده دیپارتمنت و افزایش چهار دیپارتمنت درپوهنحی های موجوده پوهنتون بلخ.- ایجاد پوهنحی علوم اجتماعی با افزایش چهار دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون شیخ زاید.- ایجاد دو پوهنحی زبان و ادبیات ، کمپیوتر ساینس با شش دیپارتمنت و افزایش سه دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون کندهار.- ایجاد پوهنحی ژورنالیزم با دو دیپارتمنت در پوهنتون البیرونی.- افزایش هفت دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون جوزجان.- ایجاد پوهنحی علوم طبیعی با چهار دیپارتمنت و افزایش هشت دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنحی های پوهنتون بامیان.- ایجاد پوهنحی اقتصاد با افزایش چهار دیپارتمنت در پوهنحی های موجوده پوهنتون پکتیا.- ایجاد پوهنحی شرعیات با دو دیپارتمنت وافزایش یک دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون بغلان.- ایجاد پوهنحی ربان ادبیات با چهار دیپارتمنت در پوهنتون غزنی.- ایجاد پوهنحی وترنری با دو دیپارتمنت وافزایش یک دیپارتمنت در پوهنتون کندز.- ایجاد پوهنحی وترنری با دو دیپارتمنت و افزایش دو دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون تخار . - ایجاد پوهنحی انجنیری با افزایش سه دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون لغمان.- ایجاد پوهنحی انجنیری با 5 دیپارتمنت وافزایش سه دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون فاریاب. - ایجاد دو پوهنحی با 5 دیپارتمنت در پوهنتون بدخشان.- ایجاد پوهنحی اقتصاد با افزایش سه دیپارتمنت در پوهنحی های موجود پوهنتون سید جمال الدین کنر. - ایجاد دو پوهنحی علوم اجتماعی و ادبیات با افزایش دو دیپارتمنت جدید در موسسه تحصیلات عالی پروان.- افزایش دو دیپارتمنت در پوهنحی های موجوده موسسه تحصیلات عالی بادغیس .- ایجاد یک دیپارتمنت در پوهنحی های موجوده موسسه تحصیلات عالی سمنگان .- ایجاد یک دیپارتمنت در موسسه تحصیلات عالی غور.- ایجاد یک پوهنحی زراعت با دو دیپارتمنت و افزایش یک دیپارتمنت در موسسه تحصیلات عالی پکتیکا.- ایجاد یک پوهنحی جیولوژی و معدن با یک دیپارتمنت در موسسه تحصیلات عالی پنجشیر .- ایجاد یک پوهنحی جیولوژی و معدن با دو دیپارتمنت در موسسه تحصیلات عالی سرپل .- موسسه تحصیلات عالی خصوصی بعداز تکمیل معیارها به پوهنتون ارتقانموده است.- ايجاد یک برنامه دوکتورا درپوهنحی شرعیات پوهنتون ننگرهار؛- ایجاد دو مؤسسه تحصیلی درولایات لوگر ومیدان وردگ؛- گذاشتن سنگ تهداب تعمیر لیلیه اناث پوهنتون بغلان و تعمیرات تدریسی وادیتوریم پوهنتون بدخشان.- تحویل گیری تعمیرات ساخته شده از سوی موسسه GIZ , و تسلیم دهی به پوهنتون بدخشان .- ایجاد (44) برنامه جدید تحصیلی شبانه (19) نهاد تحصیلی و شروع فعالیت های علمی آنها.- تائید (57) عنوان اثر تالیفی استادان پوهنتون ها و موسسات تحصیلات عالی دولتی کشور از طریق کمیسیون بورد علمی (تقنینی و نشراتی)